PCOS (PMOS)

เทสโทสเตอโรนเป็นฮอร์โมนกลุ่มแอนโดรเจนที่ร่างกายผู้หญิงสร้างได้เช่นกัน การตรวจ total testosterone วัดปริมาณรวมทั้งส่วนที่จับกับโปรตีนและส่วนอิสระในเลือด

หากมีมากเกินไป อาจทำให้เป็นสิว ผิวมัน ขนบนใบหน้าหรือลำตัวเพิ่มขึ้น และประจำเดือนผิดปกติ

อาจพบใน PCOS โดยต้องพิจารณาร่วมกับอาการ หากสูงมาก แพทย์จะประเมินหาสาเหตุอื่นด้วย เช่น เนื้องอกที่รังไข่หรือต่อมหมวกไต ซึ่งพบได้น้อย

อาจพบในช่วงวัยหมดประจำเดือนหรือเมื่อรังไข่ทำงานลดลง โดยค่าเทสโทสเตอโรนต่ำไม่ใช่ลักษณะที่พบโดยทั่วไปใน PCOS

คือเทสโทสเตอโรนส่วนอิสระที่ไม่ได้จับกับโปรตีนในเลือด แม้มีปริมาณไม่มาก แต่เป็นส่วนที่ออกฤทธิ์ต่อเนื้อเยื่อได้

ช่วยประเมินภาวะแอนโดรเจนเกิน โดยเฉพาะเมื่อมีสิว ขนดก หรือประจำเดือนผิดปกติ แต่ค่าเทสโทสเตอโรนรวมยังอธิบายอาการได้ไม่ชัดเจน

อาจพบใน PCOS รวมถึงกรณีที่ SHBG ต่ำ ทำให้เทสโทสเตอโรนเหลืออยู่ในรูปอิสระมากขึ้น หากสูงมากควรประเมินหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย

อาจเกิดจากร่างกายสร้างเทสโทสเตอโรนลดลง หรือมี SHBG สูงจนจับฮอร์โมนไว้มากขึ้น ไม่ใช่ลักษณะทั่วไปของ PCOS

คือเทสโทสเตอโรนส่วนที่เนื้อเยื่อนำไปใช้ได้ ประกอบด้วยส่วนอิสระและส่วนที่จับกับอัลบูมินอย่างหลวม ๆ

ช่วยให้เห็นอีกด้านหนึ่งว่ามีเทสโทสเตอโรนพร้อมออกฤทธิ์ต่อผิวหนัง รูขุมขน และเนื้อเยื่อต่าง ๆ มากน้อยเพียงใด

อาจช่วยบ่งชี้ภาวะแอนโดรเจนเกินที่สัมพันธ์กับ PCOS โดยแพทย์จะดูร่วมกับค่าเทสโทสเตอโรนรวม SHBG และอาการ

อาจพบเมื่อรังไข่ทำงานลดลง หรือโปรตีนที่จับฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง เช่น SHBG สูง ไม่ใช่ลักษณะทั่วไปของ PCOS

อัลบูมินเป็นโปรตีนที่ตับสร้าง ช่วยขนส่งสารต่าง ๆ ในเลือด และจับกับเทสโทสเตอโรนบางส่วนอย่างหลวม ๆ

ใช้ร่วมกับเทสโทสเตอโรนรวมและ SHBG เพื่อช่วยคำนวณเทสโทสเตอโรนส่วนอิสระหรือส่วนที่เนื้อเยื่อใช้ได้ ไม่ได้ใช้วินิจฉัย PCOS โดยตรง

มักสัมพันธ์กับภาวะขาดน้ำ มากกว่าความผิดปกติของฮอร์โมนจาก PCOS

อาจสัมพันธ์กับโรคตับ โรคไต การอักเสบ หรือปัญหาด้านโภชนาการ จึงต้องพิจารณาร่วมกับสุขภาพโดยรวม

SHBG เป็นโปรตีนที่สร้างจากตับเป็นหลัก ทำหน้าที่จับฮอร์โมนเพศ รวมถึงเทสโทสเตอโรน

ช่วยอธิบายว่ามีเทสโทสเตอโรนส่วนอิสระที่ออกฤทธิ์ต่อเนื้อเยื่อมากน้อยเพียงใด แม้ค่าเทสโทสเตอโรนรวมจะยังอยู่ในช่วงอ้างอิงของห้องปฏิบัติการ

โดยทั่วไปทำให้เทสโทสเตอโรนส่วนอิสระลดลง อาจพบจากยาที่มีเอสโตรเจน ภาวะไทรอยด์ทำงานเกิน หรือโรคตับบางชนิด

อาจทำให้มีเทสโทสเตอโรนส่วนอิสระมากขึ้น พบได้ใน PCOS ภาวะดื้อต่ออินซูลิน โรคอ้วน หรือภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ

AMH เป็นฮอร์โมนที่สร้างจากถุงไข่ขนาดเล็กในรังไข่ ใช้ช่วยประเมินปริมาณไข่สำรอง ไม่ใช่การนับจำนวนไข่โดยตรงหรือการวัดคุณภาพไข่

ใช้ประกอบการประเมิน PCOS ในผู้ใหญ่และการประเมินด้านการมีบุตรได้ แต่ค่าเดียวไม่สามารถยืนยัน PCOS หรือทำนายโอกาสตั้งครรภ์ตามธรรมชาติ

พบได้บ่อยใน PCOS เนื่องจากรังไข่มีถุงไข่ขนาดเล็กจำนวนมาก โดยต้องแปลผลตามอายุและวิธีตรวจของห้องปฏิบัติการด้วย

อาจบ่งชี้ว่าไข่สำรองลดลง ซึ่งพบได้เมื่ออายุมากขึ้นหรือรังไข่ทำงานบกพร่อง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะตั้งครรภ์ไม่ได้

TSH เป็นฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองที่ส่งสัญญาณให้ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการใช้พลังงานและการเผาผลาญของร่างกาย

โรคไทรอยด์อาจทำให้ประจำเดือนผิดปกติและมีอาการคล้าย PCOS การตรวจ TSH จึงช่วยแยกสาเหตุที่อาจมาจากไทรอยด์

อาจบ่งชี้ว่าต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ โดยแพทย์จะพิจารณาร่วมกับระดับฮอร์โมนไทรอยด์

อาจบ่งชี้ว่าต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน โดยผลตรวจไทรอยด์รายการอื่นจะช่วยให้ประเมินสาเหตุได้ชัดเจนขึ้น

โปรแลคตินเป็นฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง มีบทบาทในการสร้างน้ำนมและส่งผลต่อการตกไข่

หากสูงเกินไป อาจยับยั้งการตกไข่ ทำให้ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรือขาดประจำเดือน ซึ่งคล้ายกับอาการของ PCOS

หมายถึงมีโปรแลคตินสูง ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ยาบางชนิด ความเครียด หรือความผิดปกติของต่อมใต้สมอง จึงควรประเมินสาเหตุแยกจาก PCOS

พบไม่บ่อย หากต่ำต่อเนื่อง แพทย์อาจพิจารณาประเมินการทำงานของต่อมใต้สมอง โดยดูอาการและผลตรวจอื่นร่วมกัน

DHEA-S เป็นฮอร์โมนกลุ่มแอนโดรเจนที่สร้างจากต่อมหมวกไตเป็นหลัก ซึ่งเป็นต่อมขนาดเล็กที่อยู่เหนือไตทั้งสองข้าง

ช่วยประเมินว่าฮอร์โมนแอนโดรเจนที่สูงอาจมาจากต่อมหมวกไตหรือไม่ โดยพิจารณาร่วมกับเทสโทสเตอโรนและผลประเมินอื่น

พบได้ทั้งใน PCOS และความผิดปกติของต่อมหมวกไต หากสูงมาก แพทย์อาจตรวจหาภาวะต่อมหมวกไตสร้างฮอร์โมนผิดปกติ หรือเนื้องอกต่อมหมวกไตซึ่งพบได้น้อย

อาจลดลงตามอายุหรือพบเมื่อต่อมหมวกไตทำงานลดลง แต่ค่าต่ำเพียงอย่างเดียวไม่ยืนยันภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง และไม่ใช่ลักษณะทั่วไปของ PCOS